Cümle Tamamlama
Nedir? Size cümlenin bir yarısı verilir, diğer yarısı boştur. Beş şıktan (A–E) hangisinin boşluğa geleceğini bulursunuz. Farkı şu: paragraf yok, bağlam yok — elinizde sadece tek cümle var. Bu yüzden karar tamamen cümlenin iç mantığına ve dilbilgisi bağına dayanır.
Verilen yarıya bakıp boşluğa ne türden bir parça geleceğini (cümle mi, isim öbeği mi) anlamak.
Cümlenin anlam eksenini okumak: zıtlık mı, sebep-sonuç mu, zaman-koşul mu?
İki tipik çeldiriciyi tanımak: dilbilgisi uyan ama anlamı saçma olan ve anlamı makul ama bağı bozuk olan şık.
Ön koşul: Bu ders yeni bir dilbilgisi öğretmez. Bağlaçlar, zamanlar, koşul cümleleri ve cümlecik derslerinde öğrendiklerinizi tek cümlede karar verme becerisine çevirir.
Önce terimler (1/2)
Renk anahtarı: sarı kesik çerçeve = boşluk, yeşil = kararı veren ipucu, mor = bağlaç, açık yeşil = doğru cevap, kırmızı = yanlış şık.
Her cümle tamamlama sorusu iki parçadan oluşur: verilen yarı ve boş yarı. Verilen yarı, boş yarının nasıl olması gerektiğini zorunlu kılar.
Yani şıklara bakmadan önce cevabın şeklini tahmin edebilirsiniz. Bu dersin tamamı bu tahmini yapmayı öğretir.
İçinde özne + çekimli fiil bulunan parçadır: although prices rose sharply.
Bir bağlaç (although, because, when) gördüyseniz arkasına yan cümle gelmek zorundadır; tek başına isim öbeği yetmez.
Çekimli fiili olmayan parçadır: the sharp rise in prices, the delay in production.
Edatların (despite, due to, because of) arkasına bu gelir: despite the delay. Bağlaç arkasına cümle, edat arkasına isim — bu tek kural birçok şıkkı eler.
Boşluk cümlenin başında da olabilir, sonunda da. Yeri değişse de yöntem değişmez.
---, the project was completed on time.
The project was completed on time ---.
Başta boşluk varsa, virgülden sonrası size tüm ipuçlarını verir; sonda boşluk varsa baştaki yarı verir.
Önce terimler (2/2) — dört anlam ekseni
Bir cümle tamamlama sorusunda iki yarı rastgele birleşmez; aralarında tek bir mantık ilişkisi vardır. Bu ilişkiyi tanımak, cevabın yönünü belirler.
İşaret kelimeleri: although, though, even though, while, whereas (bağlaç → cümle) · despite, in spite of (edat → isim öbeği)
İki yarı ters yöne gider. Bir yarı olumluysa diğeri olumsuz sonuç taşır. Beklenen bir şey gerçekleşmemiştir. while/whereas ayrıca iki durumu karşılaştırmak için de kullanılır.
İşaret kelimeleri: because, since, as (sebep bağlacı → cümle) · due to, because of, owing to (edat → isim) · therefore, thus, as a result (sonuç zarfı) · so … that (derece → sonuç)
İki yarı aynı yöne gider: biri diğerinin nedenidir ya da sonucudur. Dikkat: so that sebep değil amaç bildirir ("…sın diye"); so … that ile karıştırmayın.
İşaret kelimeleri: if, unless, when, once, as soon as, by the time, until, provided that
Burada zaman uyumu devreye girer: koşul cümlelerinde tip uyumu (If + past, would + fiil), zaman bağlaçlarından sonra ise will kullanılmaz — gelecek anlam ana cümleye taşınır.
İşaret kelimeleri: that, what, whether, which, who, whose
Boşluk bir isim cümleciği ya da sıfat cümleciğidir. Karar dilbilgiseldir: hangi bağlayıcı, hangi öğe eksik?
Neden bu ayrım önemli? Çünkü ekseni belirlediğiniz an şıkların yarısı elenir. Zıtlık ekseninde aynı yöne giden bir şık asla doğru olamaz — anlamı ne kadar makul görünürse görünsün.
Bu soru tipi nasıl kurulur?
YDT İngilizce 80 sorudur; Cümle Tamamlama bölümü 8 sorudur (21–28) ve bölümün en uzun tek-cümle bloğudur. Bu dağılım 2018'den bu yana değişmemiştir.
Hangi cümlenin hangi konudan geldiği açıklanmaz; aşağıdakiler sayı iddiası değil, soru tipinin yapısal değerlendirmesidir.
Okuma sorularının aksine size yardım edecek bir paragraf yoktur. Bu iyi haberdir: cevabı bulmak için dünya bilgisi değil, cümlenin kendi mantığı yeter.
Doğru şık hem dilbilgisel olarak bağlanmalı hem de anlamca tutmalıdır. Çeldiriciler bu iki katmandan birini kasıtlı olarak sağlar, diğerini bozar.
Yani "kulağa doğru geliyor" duygusu tam olarak tuzağın kendisidir.
Konular sınavın genel temalarından gelir: tarih, psikoloji, sağlık, bilim, çevre. Cümleler B2–C1 düzeyinde ve genelde iki yan cümlelidir.
Uzunluk sizi korkutmasın: uzun cümlede ipucu daha çoktur.
Eksen 1 — Zıtlık: "beklenen olmadı"
En sık karşılaşacağınız kuruluştur. Cümlenin bir yarısı bir beklenti yaratır, diğer yarısı o beklentiyi boşa çıkarır.
B) it failed to produce similar results in human trials
C) researchers had been developing it for over a decade
D) its effectiveness surprised the entire research team
E) the trials were conducted in three different countries
Although gördüm → eksen zıtlık. Yani ikinci yarı, birinciyle ters yönde olmalı.
Verilen yarı olumlu: ilaç laboratuvarda çok etkili çıkmış. Öyleyse boşluk olumsuz bir gelişme taşımalı.
Sadece B olumsuz yönde: insan denemelerinde aynı sonucu vermedi. Doğru cevap B.
A) Aynı yöne gidiyor (etkili → onaylandı). Although ile birleşemez.
C) Dilbilgisi kusursuz ama zıtlık yok; ek bilgi veriyor sadece.
D) En tehlikeli çeldirici: cümle akıcı duruyor, ama "etkiliydi → herkesi şaşırttı" ters yön değil, aynı yön.
E) Deneme sürecine dair nötr bir ayrıntı; verilen yarıyla ne ters ne de bağlantılı.
Kilit soru: "Verilen yarı olumlu mu olumsuz mu?" Cevabınız neyse, zıtlık ekseninde boşluk tersi olacaktır. Bu tek kontrol çoğu soruda üç şık eler.
Eksen 2 — Sebep ve sonuç: "aynı yöne akış"
Burada iki yarı birbirini destekler. Dikkat edilecek tek şey yönün doğru olması: hangisi sebep, hangisi sonuç?
B) Because sea levels have risen steadily over the past decades
C) Unless the government provides financial support
D) While engineers were designing new flood barriers
E) Whether the rise in sea levels can be reversed
Verilen yarı bir sonuç anlatıyor: topluluklar iç bölgelere taşınmak zorunda kaldı. Öyleyse boşluk büyük olasılıkla sebeptir.
Aynı bilgi A'da ve B'de var — fark sadece bağlaçta. Deniz seviyesi yükseldi bu yüzden taşındılar: sebep-sonuç. Doğru cevap B.
A'da Although var; bu "yükseldi ama yine de taşındılar" demek olur ki mantıksızdır.
A ve B aynı kelimeleri taşıyor. Öğrenci içeriği tanıyıp "bu doğru" diyor ve bağlaca bakmıyor.
ÖSYM bu ikizleri bilerek koyar. Şık okurken önce ilk kelimeye bakın — bağlaç, cümlenin yönünü tek başına belirler.
C) Unless koşul kurar, ama ana yarı gerçekleşmiş bir olayı anlatıyor.
D) While burada sebep değil eşzamanlılık kurar; ayrıca were designing (geçmiş) ile have been forced (yakın geçmiş) zaman olarak da bağdaşmıyor.
E) Whether bir isim cümleciği kurar (özne ya da nesne olur); virgülle ana cümleye zarf gibi bağlanamaz. Bunun için whether … or not biçimi gerekirdi.
Eksen 3 — Zaman ve koşul: kararı zaman uyumu verir
Bu eksende anlam çoğu zaman birden fazla şıkla uyuşur. Eleme dilbilgisiyle yapılır: hangi zaman hangisiyle birlikte kullanılabilir?
B) the floodwater rises dangerously
C) the floodwater had already destroyed most of the houses
D) the floodwater is destroying most of the houses
E) most of the houses are being rebuilt by volunteers
Kalıp: By the time + özne + V2, özne + had + V3.
reached (V2) gördüm → ana cümlede had + V3 arıyorum → had destroyed.
Neden böyle: iki geçmiş olaydan önce olanı Past Perfect'e çekilir. Ekip köye varmadan ÖNCE sular evleri yıkmıştı.
A) reached geçmiş, will gelecek — aynı cümlede zaman çelişkisi.
B) Geniş zaman geçmiş bir olayla eşleşmez.
D) Present Continuous yine geçmişle uyuşmuyor.
E) Dilbilgisi doğru ama mantık ters: ekip daha yeni varmışken evler çoktan yeniden inşa ediliyor olamaz.
Aynı mantık koşul cümlelerinde de geçerlidir: If she had studied harder, … gördüyseniz boşlukta would have + V3 ararsınız. Tip uyumu bozuk olan şık, anlamı ne kadar hoş olursa olsun elenir.
Eksen 4 — Cümlecik bağı: kararı eksik öğe verir
Bu tipte anlam neredeyse hiç iş görmez. Bakacağınız tek şey: boşluktan sonra ya da önce hangi öğe eksik?
Boşluktan sonrası: the members had spent three months preparing — preparing fiilinin nesnesi yok.
Eksik olan nesne, boşluktan önceki the proposal ismidir. Yani boşluk bir sıfat cümleciği başlatıyor ve nesne görevindeki ilgi zamiri gerekiyor.
Cansız bir isim + nesne eksikliği → that (ya da which). Doğru cevap B.
A) what = "şey ki" — kendi ismini içinde taşır. Önünde zaten the proposal varken kullanılamaz (çifte isim olur).
C) whose arkasına isim ister: whose members…
D) where yer bildiren isimlerden sonra gelir (the room where…) ve arkasındaki cümle eksiksizdir; burada hem isim yer bildirmiyor hem de nesne eksik.
E) it bağlayıcı değildir; iki cümleyi bağlaçsız yan yana koyar — dilbilgisel olarak imkânsız.
Genel kural: Şıklar tek kelimelik bağlayıcılardan oluşuyorsa (that/what/which/whose/whether) soru anlam sorusu değil, yapı sorusudur. Cümleyi çevirmeye çalışmayın; eksik öğeyi arayın.
Biçim kontrolü — boşluğa cümle mi geliyor, isim öbeği mi?
Bu, anlam bilmeden şık eleten en hızlı kontroldür. Bir bakışta yapılır ve neredeyse her soruda iş görür.
✓ Although the costs increased, the project continued.
Maliyetler artmasına rağmen proje devam etti.
✗ Although the increase in costs, the project continued. — fiil yok, olmaz.
✓ Despite the increase in costs, the project continued.
✗ Despite the costs increased, the project continued. — arkasında cümle var, olmaz.
Bazı sorularda bağlaç verilen yarıdadır, bazılarında şıkların içindedir. İkincisinde şıkların ilk kelimeleri farklı bağlaçlardır ve soru aslında bir bağlaç sorusudur.
Bu durumda Bağlaçlar dersindeki anlam haritası doğrudan işe yarar.
Cümleyi tamamladığınızda her yan cümlenin bir yüklemi, ana cümlenin de bir yüklemi olmalıdır.
Şıkkı yerleştirdikten sonra cümlede iki ana yüklem ya da hiç ana yüklem kalıyorsa şık yanlıştır. Bu kontrol tek başına birçok soruyu çözer.
İki tipik çeldirici — tuzağı ismiyle tanıyın
Cümle tamamlamada yanlış şıklar rastgele üretilmez. Neredeyse hepsi şu iki kalıptan birine girer.
Şık cümleye kusursuz oturur, ama ortaya mantıksız bir iddia çıkar.
Since the library closes at six, the building was constructed in 1890.
Kütüphane altıda kapandığı için bina 1890'da inşa edildi.
Nasıl yakalanır: şıkkı yerleştirdikten sonra cümleyi Türkçeye çevirin. Saçmaysa dilbilgisi kurtarmaz.
Şıkkın söylediği şey doğru ve konuyla ilgilidir, ama bağlaç ya da zaman uyumu tutmaz.
Although the vaccine was widely distributed, it saved millions of lives.
Aşı yaygın olarak dağıtılmasına rağmen milyonlarca hayat kurtardı.
Nasıl yakalanır: "although" ters yön ister; burada iki yarı aynı yöne gidiyor. Doğru bilgi ile doğru cevap aynı şey değildir.
İki şık neredeyse aynı cümledir, tek fark ilk kelimededir (Although… / Because…) ya da fiilin zamanındadır (had risen / will rise).
Öğrenci içeriği tanıyınca ilk gördüğünü işaretler. Her zaman ikinci ikizi de okuyun — bu iki şık genelde yan yana değil, aralarına başka şık konarak dizilir.
Strateji — şıkları okumadan önce yapılacaklar
Cümle tamamlamada en pahalı hata, beş şıkkı tek tek boşluğa yerleştirip denemektir. Bu, sorunun sizi sürüklemesi demektir.
Verilen yarıyı sonuna kadar okuyun. Yarısını okuyup şıklara atlamak, cümledeki tek bir yön kelimesinin (yet, instead, nevertheless, thus) kaçırılmasına yol açar.
Ekseni belirleyin: zıtlık mı, sebep-sonuç mu, zaman-koşul mu, cümlecik mi? Bağlaç varsa eksen zaten yazılıdır.
Kendi cevabınızı kabaca kurun: "buraya olumsuz bir sonuç gelmeli" ya da "buraya had + V3 gelmeli". Tek cümlelik bir tahmin yeter.
Şimdi şıkları okuyun ve tahmininize uymayanları eleyin. Kalan iki şıkta karar bağlaç ya da zaman farkındadır.
Seçtiğinizi yerine koyup cümleyi baştan okuyun. Türkçesi mantıklı mı, yüklem sayısı doğru mu?
Şıklara bak → en tanıdık kelimeleri içeren şıkkı seç → cümleyi bir daha okumadan geç.
Neden yanlış: Çeldiriciler tam da verilen yarının kelimelerini tekrar ederek kurulur. Tanıdıklık, doğruluk kanıtı değildir.
Öğrencilerin en sık yaptığı hatalar
| Yapılan | Yapılması gereken | Neden |
|---|---|---|
| Anlamca "hoş duran" şıkkı seçmek | Önce ekseni, sonra dilbilgisi bağını kontrol etmek | Çeldiriciler zaten hoş durmak üzere yazılır. |
| Şıkkın ilk kelimesini atlamak | Bağlaçla başlayan şıklarda ilk kelimeyi ilk okumak | Aynı içerikli iki şık yalnızca bağlaçta ayrılır. |
| Verilen yarıyı yarıda bırakıp şıklara geçmek | Cümleyi sonuna kadar okumak | Yönü belirleyen kelime (bağlaç, zaman zarfı, olumsuzluk) cümlenin herhangi bir yerinde olabilir. |
| Zaman uyumuna bakmamak | Verilen yarının fiil zamanını işaretlemek | By the time / if / when kalıpları zamanı zorunlu kılar. |
| Bilmediği kelime görünce soruyu bırakmak | Bağlaç ve yapıya bakarak devam etmek | Bu tipte cevap çoğu kez kelimeden değil yapıdan gelir. |
| Doğru bir bilgi içeren şıkkı doğru sanmak | Şıkkın cümleyle bağını aramak | Dünya bilgisi doğru olabilir ama cümleye bağlanmayabilir. |
| Seçtikten sonra cümleyi tekrar okumamak | Yerleştirip baştan okumak | Yüklem fazlalığı ya da eksikliği ancak böyle görülür. |
Ezber kartı — verilen yarıya bakıp ne arayacağını bil
| Cümlede gördüğün | Eksen | Boşlukta aradığın |
|---|---|---|
| Although / Though / Even though | Zıtlık | Verilen yarıyla ters yönde bir gelişme |
| While / Whereas | Karşılaştırma | İki durumun karşıtlığı; iki yarı da tam cümle |
| Despite / In spite of | Zıtlık (edat) | Arkasına isim öbeği, ana yarıya ters sonuç |
| Because / Since / As | Sebep | Aynı yönde bir sonuç |
| so … that / such … that | Sonuç | Derecenin yol açtığı sonuç cümlesi |
| By the time + V2 | Zaman | had + V3 (önce olan geriye çekilir) |
| If + had + V3 | Koşul (Tip 3) | would have + V3 |
| Unless | Koşul | "olmazsa" anlamı; ayrıca olumsuzluk tekrarı yok |
| Şıklar: that / what / which / whose | Cümlecik | Cümlede eksik öğe: özne mi, nesne mi, isim mi? |
| Şıklar aynı fiilin farklı zamanları | Zaman uyumu | Verilen yarının zamanıyla uyumlu biçim |
Tam örnek — dört soru, dört eksen
Her soruyu önce kendiniz çözün, sonra → tuşuyla çözümü açın.
A) pesticide use has increased steadily B) the decline was even faster than expected C) recent surveys indicate that numbers have remained stable D) beekeepers were warned well in advance E) pollination is essential for most crops
1 → C. Eksen zıtlık: beklenen düşüş gerçekleşmemiş olmalı. C tam bunu söylüyor. A ve B aynı yöne gidiyor (düşüşü destekliyor), D zıtlık kurmadan ek bilgi veriyor, E konuyla ilgili doğru bir bilgi ama cümleyle bağ kurmuyor — Kalıp B çeldiricisi.
A) Although the number of visitors has grown rapidly B) Unless the number of visitors grows rapidly C) Whereas other museums close early D) Due to the rapid growth in visitor numbers E) Whether visitor numbers will keep growing
2 → D. Verilen yarı bir karar/sonuç: müze saatleri uzatmış. Boşluk sebep olmalı → Due to. A ikizdir, tek farkı bağlaç: "artmasına rağmen uzattı" mantıksız. B koşul kurar ama karar zaten alınmış. C karşılaştırma yapar, sebep vermez. E'deki whether-cümleciği isim görevindedir; virgülle ana cümleye zarf gibi bağlanamaz. Not: Due to bir edattır, arkasına isim öbeği gelmiş — biçim de doğru.
A) manufacturers had redesigned their packaging B) manufacturers will have to redesign their packaging C) manufacturers would redesign their packaging D) manufacturers redesigned their packaging last year E) the regulations will be discussed in parliament
3 → B. Once bir zaman bağlacıdır; yan cümlede geniş zaman (come) kullanılmış ama anlam gelecektir. Kural: zaman bağlaçlarından sonra will kullanılmaz, gelecek anlam ana cümleye taşınır → will have to. A ve D geçmişe kayıyor, C koşul kipi ister (if…), E ise mantık hatası: kurallar yürürlüğe girdikten sonra parlamentoda tartışılmaz.
A) which the tomb had remained untouched B) whose tomb had remained untouched C) the tomb remained untouched for centuries D) because the tomb had remained untouched E) that the tomb had remained untouched for centuries
4 → E. was fiilinden sonra bir isim cümleciği gerekiyor; bunu kuran bağlayıcı that'tir. A ve B ilgi zamiridir, önlerinde nitelenecek isim yok. C bağlayıcısız bir cümledir, "was" ile birleşince iki yüklem çakışır. D sebep bağlacıdır, isim görevi göremez. Bu soru bir anlam sorusu değil, yapı sorusudur.
Soruyu çözerken dört adım
Verilen yarıyı sonuna kadar okuyun ve bağlacı işaretleyin. Bağlaç yoksa şıkların ilk kelimelerine bakın — bağlaç oradadır.
Ekseni ve yönü belirleyin. Zıtlık mı sebep mi? Verilen yarı olumlu mu olumsuz mu? Boşluk aynı yöne mi ters yöne mi gidecek?
Biçim kontrolü yapın. Boşluğa cümle mi isim öbeği mi geliyor? Verilen yarının fiil zamanı boşluktaki zamanı zorluyor mu?
Seçtiğinizi yerleştirip cümleyi baştan okuyun. Türkçesi mantıklı mı? Yüklem sayısı doğru mu? Tökezliyorsanız şık yanlıştır.
Cümle tamamlama 8 soruyla sınavın onda birini oluşturur ve tamamen öğrenilebilir bir tiptir: bağlam ezberi, kelime şansı ya da hız gerektirmez. Bu yüzden en yüksek getirili çalışma alanlarından biridir.
Cümleler ağırlıklı olarak zıtlık ve sebep-sonuç mantığına kurulur; zaman-koşul ve cümlecik yapıları da düzenli olarak karşınıza çıkar. Bu yüzden Bağlaçlar, Zamanlar, Koşul Cümleleri ve Cümlecik dersleri bu bölümün doğrudan altyapısıdır.
Çalışma yöntemi: çözdüğünüz her yanlışı hangi kalıba düştüğünüzle etiketleyin — "dilbilgisi uydu, anlamı kaçırdım" mı, "anlam hoştu, bağlacı okumadım" mı? Bir hafta sonra hangi kalıba düştüğünüz belli olur ve hata sayınız hızla düşer.
Aklınızda kalsın
Bağlam yok, tek cümle var. Karar cümlenin iç mantığından ve dilbilgisi bağından gelir.
Dört eksen: zıtlık (ters yön) · sebep-sonuç (aynı yön) · zaman-koşul (zaman uyumu) · cümlecik (eksik öğe).
Biçim kontrolü: bağlaç arkasına cümle, edat arkasına isim öbeği. Tek bakışta şık eler.
İki çeldirici kalıbı: dilbilgisi uyar-anlam saçmalar · anlam makul-bağ bozuk.
İkiz şıklarda ilk kelimeye bakın. Aynı cümlenin Although'lu ve Because'lu hâli aynı anda doğru olamaz.
Şıkları denemeyin, önce kendi cevabınızı kurun. Sonra eşleşeni arayın.
Seçtikten sonra cümleyi baştan okuyun. Yüklem sayısı ve Türkçe mantık son denetimdir.
Extra Practice — şimdi çözerek pekiştirin. Bu dersin karşılığı test seti: Cümle Tamamlama (YDT Practice).
TESTİ AÇ →