Paragraf Tamamlama
Nedir? Kısa bir paragraf verilir; paragrafın bir cümlesi çıkarılmıştır. Beş şıktan (A–E) hangisinin o boşluğa geleceğini bulursunuz. Cümle Tamamlama'dan farkı: orada tek cümlenin içine bakarsınız, burada cümleler arası bağa bakarsınız. Doğru şık, boşluğun hem öncesine hem sonrasına bağlanan tek şıktır.
Boşluğun paragrafta nerede olduğuna göre ne aramanız gerektiğini bilmek: giriş cümlesi mi, destekleyici cümle mi, sonuç cümlesi mi?
Üç ipucu hattını okumak: gönderim kelimeleri (this, such, these), bağlayıcılar (However, Therefore) ve zaman dizilimi.
En sık çeldiriciyi tanımak: öncesine uyan ama sonrasına köprü kurmayan cümle.
Altyapı: Bağlaçlar, Zamanlar ve Cloze dersleri bu tipin doğrudan temelidir. Burada yeni dilbilgisi yok; metin okuma becerisi var.
Önce terimler (1/2)
Renk anahtarı: sarı kesik çerçeve = boşluk, mavi = gönderim kelimesi, pembe = bağlayıcı, yeşil = kararı veren ipucu, açık yeşil = doğru cevap, kırmızı = yanlış şık.
Paragrafın konusunu duyuran ilk cümledir: Sleep plays a crucial role in memory formation.
Genel yazılır, ayrıntı vermez. Türkçesi: "paragraf ne hakkında?" sorusunun cevabı.
Giriş cümlesini açan, örnekleyen, kanıtlayan cümledir: In one study, participants who slept eight hours recalled twice as many words.
Paragrafın gövdesini bunlar oluşturur. Boşluk çoğunlukla buraya düşer.
Anlatılanları bağlayan son cümledir: Therefore, sleep is not a passive state but an active learning phase.
Genellikle Therefore, Thus, In short gibi bir bağlayıcıyla başlar.
Bir kelimenin daha önce geçen bir şeye işaret etmesidir: this finding, such systems, these animals, the former / the latter.
Gönderim kelimesi geriye bakar. Boşluktan sonraki cümlede bir gönderim varsa, işaret ettiği şeyi önce boşluktan önceki cümlelerde arayın; orada yoksa o şeyi getiren şık doğru cevaptır. Bu dersin en güvenilir ipucu budur.
Önce terimler (2/2) — iki yönlü bağ
Bu tipin tek kuralı şudur: doğru cümle iki tarafa birden bağlanır. Öncesine bağlanan ama sonrasını hazırlamayan cümle yanlıştır, ne kadar makul görünürse görünsün.
Boşluk bir köprüdür: solundaki cümleden gelen bilgiyi alır, sağındaki cümlenin ihtiyaç duyduğu bilgiyi verir.
… önceki cümle → --- → sonraki cümle …
Bir şıkkı yerleştirdiğinizde üç cümleyi arka arkaya okuyun. Tökezleme varsa şık yanlıştır.
Cümleler arasındaki yönü gösteren kelimedir: However (ama), Therefore (bu yüzden), For instance (örneğin), Instead (onun yerine), Moreover (üstelik).
Boşluktan sonraki cümle However ile başlıyorsa, boşluktaki cümle onunla ters yönde bir şey söylemek zorundadır.
Paragraf hangi zamanda ilerliyorsa boşluk da o zamana uyar: tarihsel bir anlatı Past, genel bir açıklama Present ile sürer.
İstisna: anlatı bilinçli olarak bugüne dönebilir (Today, researchers…). O yüzden zaman değişimi tek başına eleme sebebi değil, ipucudur — ama zamanı hiçbir gerekçesi olmadan kayan şık elenir.
Başta (giriş cümlesi), ortada (destekleyici) ya da sonda (sonuç). Yeri, ne arayacağınızı belirler.
Sorunun ilk saniyesinde yapılacak iş: boşluğun yerini işaretlemek. Üç ayrı slaytta üçünü de göreceğiz.
Bu soru tipi nasıl kurulur?
Sınavda 59–63 arası beş sorudur. Her soru ayrı bir kısa paragraftır (genellikle 4–5 cümle); paragraflar birbiriyle ilgili değildir.
Bir paragraf verilir; içinden tek bir cümle çıkarılıp yerine --- konur.
Beş şıkkın hepsi konuyla ilgilidir ve hepsi dilbilgisi olarak doğrudur. Yani eleme dilbilgisiyle yapılmaz.
Ayırt eden şey bağdır: gönderim kelimesi, bağlayıcının yönü, zaman dizilimi, özne takibi.
Metin türü popüler bilim gazeteciliğidir: bilim, sağlık, psikoloji, tarih, çevre. Akademik makale dili değildir.
Çünkü öğrenci tek yönlü okuyor: boşluktan önceki cümleye bakıp uyan şıkkı seçiyor. Oysa şıkların en az ikisi öncesine uyacak şekilde yazılmıştır; sınav sizi tam da orada bekliyor.
Bu dersin tamamı bu tek alışkanlığı kırmak üzerine kuruludur: önce sonrasına, sonra öncesine bak.
Boşluk başta — giriş cümlesi aranıyor
Boşluk paragrafın ilk cümlesindeyse aranan şey konuyu duyuran genel cümledir. Ayrıntı veren, örnek veren, sonuç bildiren şıklar burada yanlıştır.
Çözüm: İkinci cümle In the 1930s ile bir tarihsel başlangıç anlatıyor ve üçüncü cümle These early attempts diyor — yani anlatı erken dönemden başlıyor. Boşluğa bu anlatıyı açan genel bir cümle gerekir: B.
A yanlış: "modern salonlar" ileri bir noktadır, arkasından 1930'lara dönmek paragrafı tersine çevirir. C yanlış: Therefore bir sonuç bağlayıcısıdır, paragrafın ilk cümlesi olamaz; ayrıca "vazgeçtiler" derken paragraf bunun tersini anlatıyor. D yanlış: them zamiri geriye bakıyor ama önünde hiç kimse yok — ilk cümle olamaz. E yanlış: konuyu açık havaya çekiyor, oysa paragraf kapalı mekân akustiğini anlatıyor.
Kural: baştaki boşlukta doğru şık en genel olandır; ayrıntı ve sonuç içeren şıklar elenir.
Boşluk ortada — destekleyici cümle aranıyor
Boşluk çoğunlukla buraya düşer. Aranan cümle, öncesindeki bilgiyi ilerletir ve sonrasındaki cümlenin dayandığı bilgiyi verir.
Çözüm: Karar veren ipucu However + if the bees are not rewarded: boşlukta bir ödüllendirmeden söz edilmiş olmalı ki "ödül olmayınca kayboluyor" zıtlığı kurulabilsin. Sadece B bunu veriyor.
A yanlış: doğru bir bilgi ama konu yüz tanıma; ödüle köprü kurmuyor — klasik "öncesine uyan, sonrasına bağlanmayan" çeldiricisi. C ve D yanlış: özne kayıyor (insan / arı gözü), sonraki cümlenin öznesi ise arıların yeteneği. E yanlış: "yüzyıllardır biliniyor" derken sonraki cümle laboratuvar bulgusu mantığında ilerliyor; ayrıca ödülden söz etmiyor. Not: this ability ilk cümledeki yeteneğe de bağlanabilir; bu yüzden burada kararı gönderim değil, ödül bağı verir.
Boşluk sonda — sonuç cümlesi aranıyor
Boşluk son cümledeyse aranan şey, paragrafta anlatılanların toplamından çıkan yargıdır. Yeni bir konu açan ya da tek bir ayrıntıyı tekrarlayan şık yanlıştır.
Çözüm: Paragraf iki çözüm saymış (ağaç, açık renk çatı). Son cümle bunları toparlamalı: B. therefore ve design choices ifadeleri iki örneği tek çatı altında topluyor.
A yanlış: yeni bir konu (klima) açıyor, paragrafla bağı yok. C yanlış: doğru ve ilgili ama tek bir ayrıntıyı genişletiyor; kapsamı sonuç cümlesi olacak kadar geniş değil. D yanlış: No city… ever aşırı genel bir iddia ve paragrafın söylediğinin tersi. E yanlış: ilk cümlenin bilgisini tekrar ediyor, ilerletmiyor; ayrıca çözümlerden sonra sebebe dönmek akışı geriye alır.
İpucu 1 — gönderim kelimeleri
Bu tipin en güvenilir ipucudur, çünkü kontrol edilebilir: gönderimin işaret ettiği şey boşluktan önce var mı, yok mu?
| Kelime | Ne yapar | Boşluk için ne söyler |
|---|---|---|
| this / that + isim | Az önce söylenen tek bir şeye işaret eder | this method diyorsa boşlukta bir yöntem anlatılmış olmalı |
| these / those + isim | Birden çok şeye işaret eder | these findings diyorsa boşlukta en az iki bulgu ya da çoğul bir sonuç olmalı |
| such + isim | Söylenen türden şeylere işaret eder | such devices diyorsa boşlukta bir cihaz türü tanıtılmış olmalı |
| another / other | Zaten bir tanesinin sayıldığını gösterir | another advantage diyorsa boşlukta ilk avantaj verilmiş olmalı |
| the former / the latter | İki şeyden ilkine / ikincisine işaret eder | Boşlukta iki şey birden anılmış olmalı |
| he / she / it / they | Bir varlığa işaret eder | Zamirin karşılığı boşluktan önce yoksa, boşlukta tanıtılmış olmalı |
Boşluktan sonraki cümlede gönderim kelimesi arayın. Bulursanız, işaret ettiği şeyi boşluktan önceki cümlelerde arayın. Orada yoksa, o şeyi getiren şık doğru cevaptır.
Uyarı: gönderim boşluktan önceki cümlede de olabilir. O zaman iş tersine döner: boşluktaki cümlenin o gönderimi sürdürmesi gerekir.
İpucu 2 — bağlayıcılar ve yön
Bağlayıcı, iki cümle arasındaki yönü yazılı olarak verir. Boşluğun komşusunda bir bağlayıcı varsa cevabın yönü zaten belirlenmiştir.
| Sonraki cümle şununla başlıyorsa | Boşluktaki cümle ne yapmalı |
|---|---|
| However / Nevertheless / Yet | Sonraki cümleyle ters yönde bir şey söylemeli |
| Therefore / Thus / As a result | Sonraki cümlenin sebebini vermeli |
| For instance / For example | Örneklenecek genel bir yargı içermeli |
| Moreover / In addition / Also | Aynı yönde bir ilk bilgi vermeli |
| Instead / Rather | Reddedilen bir seçenek ya da beklenti içermeli |
| In short / Overall | Toparlanacak ayrıntıları içermeli |
Bağlayıcıyı görüp anlamını hatırlamak yetmiyor; hangi cümleye baktığını da kontrol etmek gerekiyor. However boşluktan sonraki cümledeyse zıtlık boşlukla kurulur, bir önceki cümleyle değil.
İpucu 3 — zaman, özne ve kronoloji
Bu üçü çoğu zaman anlamı ayrıntılı okumadan şık eleyebilir. Hızlıdır; zaman kazandırır.
Paragraf Present ile ilerliyorsa boşluğa Present gelir; tarihsel bir anlatı Past ile ilerliyorsa Past gelir.
Örnek: bütün cümleler Researchers have found…, Studies show… derken Scientists will discover… diyen şık şüphelidir. Uyarı: zaman değişimi gerekçeliyse (Today…, In the future…) sorun değil; gerekçesiz kayma eleme sebebidir.
Paragrafın öznesi genelde sabittir: arılar, şehirler, bir bilim insanı. Özneyi değiştiren şık çoğunlukla yanlıştır.
Arılardan söz eden bir paragrafa Face recognition in humans… diye başlayan cümle giremez.
Sıra bildiren kelimeler zinciri kurar: First → Then → Later → Finally, ya da tarihler: In the 1930s → By the 1970s → Today.
Boşluğun iki yanındaki tarihler zinciri gösterir: 1930 ve 1970 arasındaki boşluğa 1950'ler gelmelidir, 2020 değil.
Paragraflar çoğunlukla genelden özele gider: yargı → açıklama → örnek → sonuç.
Boşluğun yeri size beklenen genellik düzeyini söyler. Örnek yerinde genel yargı, sonuç yerinde tek ayrıntı yanlıştır.
Strateji — yedi adım
Bu sıra, dersin baştan beri anlattığı iki yönlü bağ mantığını adım adım uygular: karar çoğunlukla boşluktan sonraki cümlede saklıdır.
Paragrafı bir kez hızlı okuyun. Konu ne? Yön ne? Ayrıntıya takılmayın.
Boşluktan SONRAKİ cümleyi okuyun. Gönderim kelimesi ve bağlayıcı var mı? Bu, en çok bilgi veren cümledir.
Şıklarda bu bağı kuranları işaretleyin. Genellikle beşten ikiye iner.
Boşluktan ÖNCEKİ cümleyi okuyun. Kalan şıklardan hangisi ona da bağlanıyor?
Giriş cümlesine dönün. Seçtiğiniz şık paragrafın konusuyla aynı çizgide mi, yoksa konuyu kaydırıyor mu?
Zaman ve özneyi kontrol edin. Fiil zamanı diziliyor mu, özne aynı mı?
Yerleştirip üç cümleyi arka arkaya okuyun. Önceki + boşluk + sonraki. Akıyorsa karar verilmiştir.
Boşluktan önceki cümleyi oku → ona uyan ilk şıkkı seç → sonraki cümleyi hiç okuma.
Neden yanlış: Şıkların en az ikisi öncesine uyacak biçimde yazılır. Karar veren cümle neredeyse her zaman sonrakidir.
Çeldirici kalıpları — yanlış şıklar nasıl yazılır
Beş şıkkın hepsi konuyla ilgilidir; hiçbiri "saçma" değildir. Her yanlış şık aşağıdaki kalıplardan birine göre kurulur. Kalıbı tanırsanız eleme hızlanır.
Boşluktan önceki cümlenin doğal devamıdır ama sonraki cümledeki gönderimi ya da bağlayıcıyı karşılamaz.
En sık gelen çeldirici budur. Tek yönlü okuyan öğrenci bunu seçer.
Sonraki cümle these studies derken şık tek bir çalışmadan söz eder; ya da such systems derken şıkta hiç sistem geçmez.
Sayı uyuşmazlığı (tekil/çoğul) bu kalıbın en kolay yakalanan hâlidir.
Paragrafın anahtar kelimelerini tekrar eder (tanıdık gelir) ama paragrafın söylediğinin tersini ya da ilgisiz bir yanını söyler.
Tanıdıklık doğruluk kanıtı değildir. Kelime örtüşmesi en ucuz tuzaktır.
Ya aşırı geneldir (paragrafın taşımadığı büyük bir iddia: all, always, never), ya da aşırı dardır (sonuç yerine tek bir ayrıntı).
Sonuç cümlesi aranan boşluklarda en çok bu kalıp çıkar.
Paragraf geçmişteyken geleceğe atlar, ya da öznesi paragrafın öznesi değildir.
Anlam okumadan elenebilen tek kalıp budur; önce bunu tarayın.
Kendi başına doğru ve ilginç bir cümledir ama paragrafın konusunu değiştirir; arkasından gelen cümleye zemin hazırlamaz.
Genellikle son boşluklarda, "çıkarım" görüntüsüyle gelir.
Öğrencilerin en sık yaptığı hatalar
| Yapılan | Yapılması gereken | Neden |
|---|---|---|
| Sadece boşluktan önceki cümleye bakmak | Önce sonraki cümleyi okumak | Şıkların birkaçı zaten öncesine uyacak şekilde yazılmıştır. |
| Gönderim kelimesini atlamak | this / these / such / another görünce neyi işaret ettiğini aramak | Bu tipin en kesin ipucu odur; tek başına soruyu bitirebilir. |
| Tanıdık kelime taşıyan şıkkı seçmek | Kelimeye değil bağa bakmak | Çeldiriciler bilerek paragrafın kelimeleriyle yazılır. |
| Paragrafı okumadan şıklara geçmek | Bir kez baştan sona hızlı okumak | Konuyu ve yönü bilmeden hiçbir bağ değerlendirilemez. |
| Fiil zamanlarına hiç bakmamak | Zaman dizilimini kontrol etmek | Anlam okumadan şık eleyen en hızlı yoldur. |
| Sonuç boşluğuna tek bir ayrıntı koymak | Toparlayan, kapsayan cümleyi aramak | Son cümle paragrafın toplamını taşır. |
| Seçtikten sonra tekrar okumamak | Önceki + boşluk + sonraki üçlüsünü okumak | Kopukluk ancak arka arkaya okununca duyulur. |
Ezber kartı — boşluğun komşusuna bakıp ne arayacağını bil
| Boşluğun komşusunda gördüğün | Boşlukta aradığın |
|---|---|
| Sonraki cümle: this / that + isim | O ismin karşılığını getiren cümle (tekil) |
| Sonraki cümle: these / those + isim | Çoğul karşılık: en az iki şey ya da çoğul bir bulgu |
| Sonraki cümle: such + isim | O türü tanıtan cümle |
| Sonraki cümle: another / a second | Birincisini veren cümle |
| Sonraki cümle: However / Yet | Sonrakiyle ters yönde bir bilgi |
| Sonraki cümle: Therefore / As a result | Sonucun sebebi |
| Sonraki cümle: For instance | Örneklenecek genel yargı |
| Boşluk paragrafın başında | Konuyu duyuran en genel cümle |
| Boşluk paragrafın sonunda | Anlatılanları toplayan çıkarım |
| İki yanda tarihler / sıra kelimeleri | Zincirin aradaki halkası |
Tam örnek — iki soru, adım adım
Önce kendiniz çözün, sonra → tuşuyla çözümü açın.
1 → B. Sonraki cümle These carved pillars diyor — çoğul ve oyma sütunlar. Bunları getiren tek şık B. Ayrıca ilk cümledeki "yanlış sanılıyordu" yargısını da düzeltiyor: kazı gerçeği ortaya çıkarmış. A yanlış: sütunlardan söz etmiyor, gönderim boşta kalıyor. C yanlış: konu kayması (tarım toprağı). D yanlış: ilk cümlenin yanlış görüşünü sürdürüyor, oysa paragraf onu çürütecek. E yanlış: bugünkü ziyaretle ilgili, sütunları tanıtmıyor.
2 → A. Son cümle As a result ile bir sonuç veriyor: ağlayan bebekte başarısız. Boşluk bu başarısızlığın sebebini vermeli → ani ve düzensiz sesler. D yanlış: doğru bir bilgi ama önceki cümleyi tekrar ediyor; başarısızlığın sebebini vermiyor — "öncesine uyan, sonrasına köprü kurmayan" kalıbı. B ve E konu kaydırıyor (tarihçe, fiyat). C ilgili görünüyor ama teknik mekanizmayla bağ kurmuyor.
Soruyu çözerken dört adım
Paragrafı hızlı okuyun ve boşluğun yerini işaretleyin. Baş mı, orta mı, son mu? Aradığınız cümlenin türü buradan çıkar.
Boşluktan sonraki cümleden başlayın. Gönderim kelimesi ve bağlayıcı avlayın; şıkları buna göre ikiye indirin.
Kalan şıkları öncesine bağlayın ve zaman-özne kontrolü yapın.
Üç cümleyi arka arkaya okuyun. Önceki + boşluk + sonraki. Akmıyorsa geri dönün.
Paragraf tamamlama 5 sorudur ve tamamen öğrenilebilir bir tiptir: yeni kelime ya da yeni dilbilgisi gerektirmez, tek gereken iki yönlü okuma alışkanlığıdır. Bu yüzden kısa sürede en çok net kazandıran bölümlerden biridir.
Metinler popüler bilim gazeteciliği üslubundadır; bilim, sağlık, psikoloji, tarih ve çevre konuları düzenli olarak karşınıza çıkar. Bu konularda İngilizce kısa yazılar okumak, sınav gününde metni "yabancı" bulmamanızı sağlar.
Çalışma yöntemi: her yanlışınızı hangi kalıba düştüğünüzle etiketleyin — "sonraki cümleyi okumadım" mı, "gönderimi kaçırdım" mı, "tanıdık kelimeye kandım" mı? Birkaç gün sonra kendi kalıbınız ortaya çıkar ve hata sayınız hızla düşer.
Aklınızda kalsın
Doğru cümle iki tarafa birden bağlanır. Tek tarafa bağlanan şık yanlıştır.
Önce sonraki cümleyi okuyun. Kararı veren bilgi neredeyse her zaman orada.
Gönderim kelimeleri en güvenilir ipucudur, çünkü kontrol edilebilir: this / these / such / another / the former.
Bağlayıcı yönü yazar: However ters yön, Therefore sebep ister, For instance genel yargı ister.
Boşluğun yeri türü belirler: başta genel giriş, ortada destekleyici, sonda toparlayıcı çıkarım.
Zaman ve özne taraması anlam okumadan şık eler; önce onu yapın.
Tanıdık kelime doğruluk kanıtı değildir. Çeldiriciler paragrafın kelimeleriyle yazılır.
Extra Practice — şimdi çözerek pekiştirin. Bu dersin karşılığı test seti: Paragraf Tamamlama (YDT Practice).
TESTİ AÇ →