Belirteçler ve Niceleyiciler (Determiners & Quantifiers)
Sorun şu: "az bilgi" demek istiyorsunuz. few information yazarsanız yanlış olur, çünkü information İngilizcede sayılamaz; doğrusu little information. Türkçede bu ayrım yoktur. Bu ders, boşluğun yanındaki ismin sayılabilir mi sayılamaz mı olduğunu görmeyi ve buna uyan niceleyiciyi seçmeyi öğretir.
Bir ismin sayılabilir mi sayılamaz mı olduğunu tanımak ve buna göre many / much, few / little seçmek.
a / an / the ve tanımlıksız kullanımı doğru yerde uygulamak.
both / either / neither (iki) ile all / any / none (ikiden fazla) ayrımını yapmak.
Niceleyiciden sonra fiilin tekil mi çoğul mu olacağına karar vermek.
Önce terimler (1/2)
Renk anahtarı: yeşil = sayılabilir isim, turuncu = sayılamaz isim, mavi = doğru kullanım, üstü çizili kırmızı = yanlış kullanım, sarı = kilit kural.
Tek tek sayılabilen, çoğul eki alabilen isimdir.
one study → three studies
Testi basittir: başına "three" koyabiliyor musunuz? Koyabiliyorsanız sayılabilirdir.
Bütün olarak düşünülen, çoğul eki almayan isimdir.
information, research, evidence, advice, knowledge, equipment, progress, water
informations, an advice yazılmaz. Sayılmak istenirse ölçü eklenir: a piece of advice, two pieces of equipment.
İsmin önünde durup onu belirleyen kelimedir: a, an, the, this, my, some, each, every…
Bir isim öbeğinde tek bir belirteç bulunur: the my book denmez, my book ya da a book of mine denir.
Miktar bildiren belirteçtir: many, much, few, little, several, some, any, all, most…
Sınav sorusunun ölçtüğü şey şudur: seçtiğiniz niceleyici, yanındaki ismin sayılabilirlik türüne uyuyor mu?
Önce terimler (2/2) — hangi niceleyici hangi isimle?
| Yalnız sayılabilirle | Yalnız sayılamazla | İkisiyle de |
|---|---|---|
| many, few, a few, several, both, either, neither, each, every, a number of | much, little, a little, a great deal of, a large amount of | some, any, no, all, most, more, a lot of, plenty of, enough |
many studies · few participants · several attempts
birçok çalışma · az katılımcı · birkaç deneme
Arkasındaki isim çoğul olur: many study denmez.
much evidence · little progress · a great deal of research
çok kanıt · az ilerleme · epeyce araştırma
Arkasındaki isim tekil biçimde kalır: much evidences denmez.
some data · some results · most water · most students
Bunlar tür ayrımı yapmaz; soruda ayırt edici olan başka bir şeydir (olumlu-olumsuz, "of the" var mı, sayı kaç).
Bu konu sınavda ne işe yarar?
YDT İngilizce 80 sorudur; Dilbilgisi 10, Kelime 5, Cloze 5, Çeviri 12 dağılımı 2018'den bu yana değişmemiştir.
Hangi sorunun hangi konudan geldiği açıklanmaz; aşağıdakiler sayı iddiası değil, yapısal değerlendirmedir.
Yapı sorularının niceleyici slotunda doğrudan sorulur; şıklar çoğunlukla aynı anlamın farklı türden niceleyicileridir (many / much / a great deal of).
Correlative slotunda: both…and, either…or, neither…nor ikili kalıpları bu konunun devamıdır.
Çeviride: "çoğu / bazı / hemen hiç" gibi nicelik ifadeleri çeldiricilerde kaydırılır.
Önce ismin türü iki şıkkı eler (much/many). Sonra fiilin sayısı kalan iki şıkkı ayırır (each…is / both…are).
Bu yüzden niceleyici soruları anlam bilgisi değil, biçim denetimi sorularıdır; doğru okuyan öğrenci hiç tereddüt etmez.
Tanımlıklar: a / an / the / tanımlıksız
They designed a new sensor. (yeni bir sensör)
Yalnız tekil sayılabilir isimle gelir. Seçim yazıma değil sese göredir: an hour, a university, an MP3 player.
They designed a new sensor. The sensor detects methane.
İkinci anılışta, tek olan şeylerde (the sun), üstünlük biçiminde (the best) ve sıra sayılarında (the first) the gelir.
Genel anlamda çoğul ve sayılamaz isimler tanımlıksızdır: Bees pollinate crops. Water freezes at 0°C.
Belirli bir gruptan söz ediliyorsa the döner: The bees in this hive are unusually active.
a research → research veya a study
The nature is fragile. → Nature is fragile.
He is best student. → the best student
many / much · few / little · a few / a little
| Biçim | Kullanıldığı isim | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|---|
| many | sayılabilir çoğul | birçok | many researchers |
| much | sayılamaz | çok | much evidence |
| few | sayılabilir çoğul | az — neredeyse hiç (olumsuz ton) | few volunteers signed up |
| a few | sayılabilir çoğul | birkaç tane — var (olumlu ton) | a few volunteers signed up |
| little | sayılamaz | az — neredeyse hiç | little progress was made |
| a little | sayılamaz | biraz — var | a little progress was made |
few = az ve yetersiz · a few = az ama yeterli.
The team had few options and had to postpone the launch. (seçenek yoktu denecek kadar azdı)
The team had a few options and chose the safest. (birkaç seçeneği vardı)
Olumsuz ve sorularda serbesttir: There isn't much data. / Is there much demand?
Olumlu cümlede resmî durur; günlük dilde yerine a lot of / a great deal of gelir.
Akademik metinde "much attention has been paid to…" gibi kullanımlar normaldir.
İki mi, ikiden fazla mı?
| Kaç şey | Niceleyici | Arkasındaki isim | Fiil | Örnek |
|---|---|---|---|---|
| Tam iki | both | çoğul | çoğul | Both methods have drawbacks. |
| either | tekil | tekil | Either method is acceptable. | |
| neither | tekil | tekil | Neither method works here. | |
| İkiden fazla | all | çoğul / sayılamaz | çoğul / tekil | All samples were tested. |
| none of | çoğul | tekil (çoğul da görülür) | None of the samples was contaminated. | |
| each / every | tekil | tekil | Each sample was labelled. |
both A and B · either A or B · neither A nor B · not only A but also B
İlk parça neyse ikinci parça sabittir: either … nor olmaz. Şıkların yarısı bu eşleşmeyle elenir.
Neither the supervisor nor the assistants were informed.
Neither the assistants nor the supervisor was informed.
Fiil, kendisine en yakın özneye uyar. "both…and" ise her zaman çoğul fiil alır.
each / every / all / whole
Each participant received a code. (Her katılımcı ayrı ayrı.)
İki şey için de kullanılabilir: each of the two groups.
"each of + belirli çoğul + tekil fiil": Each of the reports is confidential.
Every participant received a code. (İstisnasız herkes.)
Yalnız üç ve daha fazlası için kullanılır; "of" ile doğrudan gelmez (every of the → every one of the). Fiil tekildir.
All students are required to attend. (çoğul isim, çoğul fiil)
All information is stored locally. (sayılamaz, tekil fiil)
Belirli bir grup ise: all of the students ya da all the students.
the whole team · the whole process
Sıra farkı: the whole day = all the day değil, all day. "whole" tanımlıktan sonra, "all" tanımlıktan önce durur.
some / any / no ve "of the" kuralı
Olumlu: We collected some additional data.
Olumsuz ve soru: We didn't collect any additional data. / Did you collect any?
İstek ve tekliflerde olumlu anlamlı some soruda da kullanılır: Would you like some coffee?
Olumlu cümlede any = fark etmez, herhangi biri.
Any student may apply for the grant. (Her öğrenci başvurabilir.)
There is no evidence. = There isn't any evidence.
İkisi aynı anlamdadır ama çift olumsuzluk kurulmaz: There isn't no evidence.
Belirli bir gruptan söz ediliyorsa of gelir: most of the students (bu sınıftakiler). Genel konuşuluyorsa gelmez: most students (genel olarak öğrenciler).
most of students — "of" varsa arkasından the / my / these gibi bir belirleyici gelmek zorundadır.
Fiil tekil mi çoğul mu?
| Özne | Fiil | Örnek |
|---|---|---|
| each / every / either / neither (+ of) | tekil | Each of the trials was repeated. |
| both (of) / all (+ çoğul) / several / many | çoğul | Both of the trials were repeated. |
| all / most / some / none + sayılamaz | tekil | Most of the equipment is new. |
| all / most / some + çoğul | çoğul | Most of the devices are new. |
| a number of + çoğul | çoğul | A number of studies support this. |
| the number of + çoğul | tekil | The number of studies has increased. |
| none of + çoğul | tekil (çoğul da kabul edilir) | None of the answers is correct. |
a number of = "birçok" demektir, özne çoğuldur. the number of = "sayısı" demektir, özne tek bir sayıdır.
Fiili belirleyen, araya giren "of the …" öbeği değil, baştaki niceleyicidir. Bu tek kural sınavda en çok işe yarayan noktadır.
Aynı cümlenin doğru ve yanlış yazımları
| Yanlış | Doğru | Neden |
|---|---|---|
| The report contains many informations. | …much information. | information sayılamaz; çoğul olmaz, many almaz. |
| Few progress has been made. | Little progress has been made. | progress sayılamaz; few sayılabilirle gider. |
| Most of students prefer online classes. | Most students… / Most of the students… | "of" varsa arkasından belirleyici gelmelidir. |
| Each of the samples were labelled. | …was labelled. | each tekil fiil ister; "of the samples" fiili belirlemez. |
| Either the students nor the teacher was informed. | Neither the students nor… | nor ile eşleşen parça neither'dır. |
| He gave me an advice about the exam. | …a piece of advice… | advice sayılamaz; a/an almaz. |
| The number of applicants have doubled. | …has doubled. | "the number of" tek bir sayıyı anlatır, tekildir. |
Ezber kartı
| Boşlukta gördüğünüz | Yapmanız gereken |
|---|---|
| Arkasında çoğul isim | many, few, a few, several, both, all |
| Arkasında sayılamaz isim | much, little, a little, a great deal of, a large amount of |
| "az ve yetersiz" anlamı | few / little (a yok) |
| "az ama var" anlamı | a few / a little |
| Cümlede "two" ya da iki şey var | both / either / neither |
| İkiden fazla | all / none / every / any |
| each, every, either, neither, none | Fiil TEKİL |
| both, several, many, a number of | Fiil ÇOĞUL |
| the number of | Fiil TEKİL |
| Boşluktan sonra "of" var | Arkasında the / my / these olmalı |
| İlk kez anılan tekil sayılabilir isim | a / an |
| Genel anlamda çoğul veya sayılamaz isim | Tanımlık yok |
Altı tuzak
information, advice, research, evidence, equipment, furniture, luggage, knowledge, progress, homework — hepsi sayılamaz. Türkçe sezgisi burada yanıltır.
Fiili baştaki niceleyici belirler: Each of the reports was… Öğrenci "reports" görüp çoğul fiil işaretler.
Cümlenin gidişatı olumluysa a few, olumsuz sonuç bildiriyorsa few. Tek harf anlamı ters çevirir.
both…and, either…or, neither…nor sabittir. Karışık eşleşme taşıyan şık doğrudan elenir.
the my project, every the student — bir isim öbeğinde tek belirteç bulunur.
The nature, the life, the history genel anlamda tanımlıksızdır. Belirli bir örnek varsa the döner: the history of Anatolia.
Soruyu çözerken dört adım
Boşluğun sağındaki isme bakın. Çoğul mu (studies), tekil mi (study), sayılamaz mı (evidence)? Bu tek bakış şıkların çoğunu eler: sayılamaz isim gördüyseniz many, few, several şıkları gider.
Kaç şeyden söz edildiğini bulun. Cümlede "two" ya da iki isim varsa both/either/neither; ikiden fazlaysa all/none/every.
Fiilin sayısını kontrol edin. each, every, either, neither, none, the number of → tekil; both, several, many, a number of → çoğul. Şıkta fiil de değişiyorsa karar buradan çıkar.
"of" varsa arkasını kontrol edin. of'tan sonra the, my, these gibi bir belirleyici yoksa o şık yanlıştır.
Niceleyici sorusu, sınavın anlam bilgisi istemeyen az sayıdaki sorusundan biridir: cevabı cümlenin konusu değil, iki kelimelik komşuluk belirler. Bu yüzden en verimli çalışma, sayılamaz isimlerin listesini ezberlemektir — information, advice, research, evidence, equipment, knowledge, progress, furniture, luggage. Bu dokuz kelimeyi bilen öğrenci, bu tip soruda seçenekleri okumadan iki şıkkı eler. İkinci adım olarak, okuduğunuz her akademik cümlede niceleyicinin altını çizip yanındaki ismin türünü yazın.
Hızlı kontrol (1/2) — birlikte çözelim
Önce siz düşünün, cevabı açmak için → tuşuna basıyorum.
Despite years of fieldwork, ____ evidence has been found to support the earlier claim.
A) few B) a few C) many D) little E) several
D) little
"evidence" sayılamaz bir isimdir ve fiil de tekildir (has been found), bu yüzden yalnız sayılamazla giden bir niceleyici gelebilir; ayrıca "Despite years of fieldwork" zıtlığı, beklenenin aksine kanıtın yok denecek kadar az olduğunu söyler, bu da "a" almayan biçimi gerektirir. A) few sayılabilir çoğul isimle gider. B) a few hem tür olarak yanlıştır hem de "biraz var" diyerek zıtlığı bozar. C) many sayılabilir çoğulla, E) several de sayılabilir çoğulla kullanılır ve ikisi de tekil fiille uyuşmaz.
Yıllarca süren saha çalışmasına rağmen, önceki iddiayı destekleyecek neredeyse hiç kanıt bulunamadı.
Neither of the two proposed designs ____ the safety requirements of the client.
A) meet B) meets C) are meeting D) have met E) were meeting
B) meets
Özne "neither"dır ve tekil bir niceleyicidir; araya giren "of the two proposed designs" öbeği fiili belirlemez. A) çoğul biçimdir. C) çoğul yardımcı fiil taşır ve ayrıca sürerlik bildirir. D) çoğul yardımcı fiille kurulmuştur. E) hem çoğuldur hem de geçmiş sürerlik bildirerek cümlenin genel geçerli değerlendirmesine uymaz.
Önerilen iki tasarımdan hiçbiri müşterinin güvenlik gerekliliklerini karşılamıyor.
Hızlı kontrol (2/2)
____ the participants in the survey reported at least one change in their daily routine.
A) Most of B) Most C) Almost D) The most E) Much of
A) Most of
Boşluktan sonra "the participants" yani belirli bir grup vardır; belirli bir gruptan pay alınırken niceleyici "of" ile bağlanır. B) Most doğrudan belirli bir öbekle kullanılmaz, "most participants" biçiminde genel anlamda gelir. C) Almost bir zarftır, ismi doğrudan niteleyemez; "almost all of" denmesi gerekirdi. D) The most üstünlük biçiminin parçasıdır, karşılaştırılan bir sıfat ister. E) Much of sayılamaz isimle gider, "participants" sayılabilir çoğuldur.
Ankete katılanların çoğu, günlük rutinlerinde en az bir değişiklik bildirdi.
____ number of graduate students applying for the programme ____ risen sharply since 2020.
A) A / have B) The / has C) The / have D) A / has E) Any / has
B) The / has
Cümlede artan şey öğrenciler değil, öğrencilerin sayısıdır; bu anlamı yalnız "the number of" verir ve tek bir sayıyı anlattığı için fiil tekil olur. A) "a number of" birçok demektir ve çoğul fiil ister ama o zaman anlam "birçok öğrenci yükseldi" olur, bu da anlamsızdır. C) doğru belirleyiciyi yanlış fiille birleştirir. D) yanlış belirleyiciyi doğru fiille birleştirir. E) "any number of" bu bağlamda kurulmaz.
Programa başvuran lisansüstü öğrencilerin sayısı 2020'den bu yana keskin biçimde arttı.
Aklınızda kalsın
Önce ismin türü: çoğul mu, sayılamaz mı? many/few çoğulla, much/little sayılamazla gider.
Sayılamaz dokuzlu: information, advice, research, evidence, equipment, knowledge, progress, furniture, luggage.
a few / a little = az ama var · few / little = yok denecek kadar az.
İki şey: both (çoğul fiil), either / neither (tekil fiil). İkiden fazla: all, none, every.
Fiili baştaki niceleyici belirler, araya giren "of the …" öbeği değil.
a number of = birçok (çoğul fiil) · the number of = sayısı (tekil fiil).
"of" varsa arkasında the/my/these olmalı; genel anlamda çoğul ve sayılamaz isimler tanımlıksızdır.
Extra Practice — şimdi çözerek pekiştirin. Bu dersin karşılığı test seti: Belirteç ve Niceleyici (YDT Practice).
TESTİ AÇ →